تاریکترین روزهای عمر سانسور مجازی

روزنامه «جهان‌صنعت» از خسارات اقتصادی طولانی‌ترین دورانِ انسداد اینترنتی در تاریخ ایران گزارش می‌دهد

تاریکترین روزهای عمر سانسور مجازی

شنبه ۴ بهمن ۱۴۰۴
قطعی سراسری اینترنت وارد سومین هفته شد؛ هرچند در روزهای گذشته شاهد تغییراتی جزئی در وضعیت دسترسی برخی کاربران بوده‌ایم اما روند قطعی اینترنت تقریبا و کماکان ادامه دارد.
جهان صنعت – قطعی سراسری اینترنت وارد سومین هفته شد؛ هرچند در روزهای گذشته شاهد تغییراتی جزئی در وضعیت دسترسی برخی کاربران بوده‌ایم و به‌ویژه درحدود ۴۸ تا ۲۴ساعت گذشته نیز این روند تاحدودی افزایش یافته اما آنچه کماکان به روال روزهای گذشته ادامه دارد و به امری غیرقابل‌انکار تبدیل شده، این است که اولا هنوز بالغ‌بر ۹۰درصد شهروندان ایرانی از حق دسترسی آزاد به اینترنت محرومند و ثانیا در این بیش از ۳۵۰ساعتی که شاهد انسداد ارتباطات اینترنتی در سراسر کشور بودیم، خسارات مالی و اقتصادی هنگفتی به کسب‌وکارهای اینترنتی و فراتر از آن، به عموم شهروندان این سرزمین وارد شده است.
نکته‌ای که به‌ویژه آنگاه به اهمیت آن پی خواهیم برد که به یاد بیاوریم اولا آنچه اساسا منجر به انسداد تمامی ارتباطات اینترنتی، تلفنی و پیامکی به‌ویژه روزهای نخست شد، اعتراضاتی بود که دست‌کم در بدو امر با انگیزه‌های اقتصادی-معیشتی و مشخصاً از سوی بازاریان پایتخت انجام شد؛ اعتراضاتی که البته در ادامه به‌دلیل دهه‌ها بی‌توجهی مسوولان به دیگر شئون نارضایتی عمومی و تشدید روزافزون شکاف دولت- ملت، به‌سرعت به دیگر حوزه‌ها و مطالبات غیراقتصادی نیز تسری یافت و البته این‌بار هم همچون نوبت‌های پیشین، نه درنهایت روشن شد تکلیف آن مطالبات اقتصادی آغازین چه خواهد شد و منظور مسوولان از به‌رسمیت شناختن اعتراضات در روزهای آغازین و تاکید آنان بر حق بودن آن اعتراضات چیست و نه البته به این طریق آشکار شد که جامعه ایرانی تا چه زمانی باید مطالبه‌گر مطالبات و خواسته‌های سیاسی- مدنی خود باشد؟!

بازار کساد فروشندگان فیلترشکن در تاریکی مجازی
فارغ از تمامی این مسائل و مطالبات اما نکته‌ای که دست‌کم به‌لحاظ زمانی در اولویت است، چیزی نیست مگر وضعیت اینترنت به‌عنوان یکی از عوامل اساسی در تشدید وخامت اوضاع معیشتی مردم به‌ویژه آنکه باوجود تاکید مسوولان بر بازگشت آرامش و عادی شدن شرایط کشور نه‌تنها شاهد تغییر چندانی در وضعیت انسداد اینترنت نیستیم بلکه حتی زمان دقیقی نیز برای پایان این روزهای «آفلاین» نیز اعلام نشده و همین بی‌اطلاعی و ناروشن بودن آینده، بر ضرروزیان هنگفتی که به کسب‌وکارها وارد شده، افزوده است.
در این میان البته خود دولت هم مدعی است که نه‌تنها موافق ادامه این وضعیت نیست و مخالف ادامه انسداد اینترنت سراسری است بلکه همچون صاحبان کسب‌وکارها که نسبت‌به ضرر و زیان هنگفتی که در این وانفسای اقتصادی متحمل شده‌اند، ابراز نارضایتی می‌کنند، می‌گویند که این دولت است که متضرر اصلی این اوضاع است؛ ادعایی که البته تردیدی در صحت آن نیست؛ هرچه نباشد ما امروز در قرن بیست‌ویک و دهکده جهانی زندگی می‌کنیم و طبیعی است که نه دولت کنونی در ایران و نه هیچ دولت دیگری در هیچ کجای جهان قادر به ادامه فعالیت‌های خود بدون دسترسی به اینترنت نباشد.
بماند که مخالفان دولت ظاهرا حتی این امر ساده را هم درک نمی‌کنند. چنانکه روز گذشته محمد کرباسی، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر قم در یادداشتی که از طریق شبکه ویراستی منتشر کرد، به اظهارات محمدجعفرقائم‌پناه واکنش نشان داد و نوشت: «چه اعتراف قشنگی!»
این فعال ارزشی با استناد به این سخنان قائم‌پناه مدعی شد که علت «مخالفت دولت با فیلترینگ» نیز ناشی از این است که «دولت بزرگترین واردکننده بلکه واردکننده انحصاری پهنای باند است لذا هرچه ترافیک بین‌الملل افزایش پیدا کند، درآمد دولت هم زیاد می‌شود و هرچه ترافیک بین‌الملل کاهش پیدا کند، درآمد دولت هم کم می‌شود.»

آخرین گزارش نت‌بلاکس از اینترنت ایران
در شرایطی که اما طی روزهای گذشته همزمان با انسداد تمامی ارتباطات اینترنتی، بار دیگر وبسایت نت‌بلاکس(NetBlocks) به یکی از مراجع اصلی رسانه‌های داخلی تبدیل شده، این رسانه روز گذشته آخرین گزارش خود درباره وضعیت اینترنت در ایران را نیز منتشر کرد؛ گزارشی که به‌ویژه به این دلیل حائز اهمیت بود که در روزهای گذشته برخی منابع ادعاهایی را درخصوص تغییر شرایط انسداد اینترنت در کشور مطرح کرده بودند.
حال آنکه این وبسایت تخصصی که به‌عنوان «دیده‌بان جهانی اینترنت» فعالیت می‌کند، در آخرین گزارش خود نیز تاکید کرده که باوجود گذشت دقیقا دو هفته از شروع قطع سراسری اینترنت در ایران، وضعیت شبکه بهبود نیافته است.
بنابر آنچه وبسایت داخلی گجت‌نیوز با استناد به گزارش تازه دیده‌بان جهانی اینترنت منتشر کرده «در حالی که مقامات داخلی وعده داده بودند اینترنت «تا آخر هفته» یا «تا سه‌شنبه» (واپسین روز دی‌ماه) وصل می‌شود، دیده‌بان جهانی اینترنت (NetBlocks) در جدیدترین به‌روزرسانی خود که انتهای هفته گذشته (۲ بهمن‌ماه) منتشر شد، تصویری متفاوت از واقعیت ارائه داده است.»
این گزارش در حالی از ورود ایران به چهاردهمین روز از قطع دسترسی به شبکه جهانی خبر داده و تاکید کرده سطح اتصال عمومی همچنان در محدوده بحرانی قرار دارد که روز گذشته در واپسین روز هفته و نخستین روز هفته سوم انسداد اینترنتی نیز شاهد تغییر چندانی نبودیم.
شرایطی که باعث شده رسانه‌های داخلی نیز از این دوره تاریکی که تا زمان نگارش این گزارش در واپسین ساعات غروب جمعه، دست‌کم ۱۵روز به‌طول انجامیده، از آن به‌عنوان «طولانی‌ترین دوره قطع مداوم اینترنت در تاریخ ایران» نام برده و با تاکید بر اینکه انسداد ارتباطات اینترنتی در ایران از مرز ۳۵۰ ساعت نیز عبور کرده، تاکید کنند که حتی در آبان‌ماه۹۸ نیز شاهد انسدادی تا این حد طولانی نبودیم.
همزمان با انتشار این گزارش، رادارهای ترافیک (مانندCloudflare Radar ) نیز نشان می‌دهند که سهم ترافیک موبایل(که ابزار اصلی مردم برای اتصال است) همچنان ناچیز و زیر ۱۰درصد بوده و عمده ترافیک مربوط به خطوط ثابت و سازمانی است.

قریب به ۶۰ همت زیان مستقیم انسداد اینترنتی
در شرایطی که چنان‌که اشاره شد، یکی از مهم‌ترین مسائل در ارتباط با انسداد طولانی‌مدت اینترنت، خسارات مالی و ضرر و زیان هنگفتی است که نه‌تنها صاحبان کسب‌وکارهای دیجیتال بلکه عموم کسب‌وکارها را تحت‌الشعاع قرار داده، بحث درباره میزان خسارات وارده در این مدت نیز از مباحث داغ این روزهاست به‌ویژه آنکه در این میان انتشار آمار متناقض ازسوی مقام‌های دولتی و فعالان بخش‌خصوصی، پرسش‌های جدی را درباره واقعیتِ خسارت‌های وارده به اقتصاد ایران ایجاد کرده است.
این درحالی است که بنابر بررسی‌های کارشناسی، میان روایت دولت و بخش خصوصی، روزانه ۳هزار و ۲۰۰میلیارد تومان اختلاف رقم وجود دارد چنانکه رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی با تکیه بر داده‌های میدانی اعلام کرد که هرروز قطعی اینترنت، حدود ۳هزار و ۸۰۰میلیارد تومان(۳/۸همت) به کسب‌وکارهای مجازی آسیب می‌زند و بر این اساس مجموع خسارت وارده به این کسب‌وکارها، در این ۱۵روز گذشته چیزی در حدود ۶۰همت(۵۷همت) تخمین زده می‌شود؛ نکته‌ای که ازقضا بنابر گزارش وبسایت داخلی پیوست با بررسی خروجی پرداخت‌یارها نیز قابل‌تایید است چنانکه بررسی خروجی پرداخت‌یارها از سقوط ۸۰درصدی تعداد تراکنش‌های اینترنتی خبر می‌دهند.
همزمان با این اظهارات رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی اما احسان چیت‌ساز، معاون وزیر ارتباطات، برآوردهای میلیاردی بخش خصوصی را رد و سقف خسارت روزانه را تنها ۶۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده است. پیش از این نیز معاون علمی رئیس‌جمهور، آمارهای چندهمتی را «نادرست» خوانده بود. با این همه تنها کافی است نگاهی به گزارش‌های رسمی سال‌های گذشته بیندازیم تا دریابیم که ازقضا آنچه مسوولان دولتی مطرح می‌کنند، دور از واقعیت است.
چه آنکه حجم تجارت الکترونیک در سال۹۸ سالانه ۲۰۸همت بوده و این یعنی حجم این تجارت به‌طور روزانه ۵۷۰ میلیارد تومان است و حجم این بازار در سال۱۴۰۳ با رشد برابری نسبت‌به سال۹۸، از مرز ۵ هزار و ۵۰۰ همت عبور کرده است.
آماری که بنابر آن کارشناسان معتقدند واقعیت به آنچه فعالان بخش خصوصی می‌گویند، نزدیک‌تر است. کارشناسانی که معتقدند در صورت خاموشی کامل، خسارت روزانه می‌تواند به ۱۵همت هم برسد. این در حالی است که به نظر می‌رسد دولت تنها بخشی از این خسارت را که مربوط به زیرساخت‌های متصل به شبکه ملی است، محاسبه می‌کند.
این درحالی است که مرور تجربه‌های قبلی نشان می‌دهد که آسیب‌ها تنها مالی نیستند. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات پیشتر در گزارشی اعلام کرده بود که درپی اختلالات مشابه(جنگ ۱۲روزه)، ۳۰ درصد از اشتغال در حوزه اقتصاد دیجیتال از بین رفته است.
همچنین آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد که سهم فناوری اطلاعات از تولید ناخالص داخلی(GDP) حدود ۳/۳ درصد است که با هر ساعت قطعی، بخشی از این سهم به‌طور جبران‌ناپذیری حذف می‌شود.
بر این اساس درحالی‌که نهادهای بین‌المللی نظیر «نت‌بلاکس» خسارت هر ساعت قطعی اینترنت در ایران را ۱/۵ میلیون دلار برآورد می‌کنند، شکاف عمیق میان آمارهای داخلی نشان می‌دهد که دولت و بخش خصوصی حتی در تعریف «خسارت» نیز به توافق نرسیده‌اند. این عدم شفافیت، پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد ایران را برای سرمایه‌گذاران به حداقل رسانده است.

انسداد اینترنتی در سال‌های پایانی عمر سانسور مجازی
واقعیت اما هرگز پشت آمار دولت و مسوولان دولتی پنهان نمی‌ماند به‌ویژه وقتی این واقعیت به مسائل اقتصادی آن‌هم در دنیای امروز مرتبط باشد. علاوه‌بر اینها باید بحث اینترنت‌های ماهواره‌ای را نیز به این معادله چندمجهولی اضافه کرد؛ نکته‌ای که روز گذشته سید ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای‌عالی فضای مجازی با اشاره به آن، از گسترش منظومه اینترنت ماهواره‌ای خبر داده و گفته «قطع ارتباطات صرفا یک ابزار است که به نظر می‌رسد بیشتر از دو یا سه سال آینده در اختیار حکومت‌ها نباشد.»
فیروزآبادی که معتقد است «محروم کردن جامعه از فضای مجازی، در حقیقت مشابه محروم کردن مردم از آب، برق و گاز است»، می‌گوید: «چنین محرومیتی شاید برای مدت کوتاه و در شرایط خاص قابل تحمل باشد اما در بلندمدت و طولانی غیرقابل تحمل است.»
او گفته است: «این تصور که بتوان جامعه را برای مدت طولانی از این امکان محروم کرد، نباید حتی از ذهن هیچ انسان سلیم‌الفکری عبور کند. به نظر می‌رسد حوزه ارتباطات و اطلاعات و فضای مجازی در آینده نزدیک قابل کنترل کامل توسط حاکمیت به تنهایی هم نباشد. ظرف دو تا سه سال آینده و حتی همین حالا، امکاناتی وجود دارد که از آن با عنوان استارلینک یاد می‌شود در حالی که مشابه آن حداقل پنج یا شش پروژه بزرگ دیگر در دنیا توسط چین، اروپا و آمریکا در حال انجام و اجراست

یک گردش ساده اینترنت با کلی مخاطره. یک دانلود ساده در تلگرام با سرعت لاک‌پشتی

سرعت بسیار کم اینترنت، اونم با اختلالات زیاد. اذیت کردن مخاطب ایرانی. اپراتورها به عمد ، این کارها را می‌کنند. اینترنت 4G را به 2G و 1G رساندند. حتا تو تهران تو پایتخت. مدعی کیفیت هم هستند!
یک گردش ساده اینترنت با کلی مخاطره. یک دانلود ساده در تلگرام با سرعت لاک‌پشتی. شما انسان هستید؟! چرا اذیت می‌کنید؟ چندساله این وضعیت اختلال و سرعت کم را ادامه دادید؟
حقوق شهروندی! و زندگی روزمره! یک گردش ساده اینترنت. فقط ماجراجویی و بحران درست کردن را بلد هستید.

توجه کردن در حد چند ثانیه!

وقتی هر کسی فقط چند ثانیه فرصت داره!

دوست شاعری که بیش از ۲۰هزار دنبال کننده در اینستاگرام داشت می‌گفت : طبقِ داده‌های آماریِ Instagram هر ویدئو یک دقیقه‌ای که میزارم، نرخ بازدید فقط ۲۰ ثانیه است. و تازه اکثر بیننده‌ها در همون ثانیه اول، نگاه نمی‌کنند.
حالا، این دوستمان تصاویر و نوشته‌های عامه پسند در اینترنت منتشر می‌کند. ما بچه‌های شاعر و نویسنده چی بگیم. برخی اوقات وقتی یک شعر را ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر هم ببینند باید خوشحال بود‌. تو این خشونتِ نمایش. توجه کردن و توجه کردن . نیازی به پرفورمنسِ خونین " آنا‌ مندیتا" نیست. وقتی بارِ اضافه حمل می‌کنیم . تصور کنید کسی که ۱۰ تا ۱۳-۱۲  ساعت در اینترنت هست، چطور می‌تواند توجه به دیگران کند. اگر کسی غرقِ خون باشد هم بی‌توجه است.